Ρίσκο Σάντσεθ με πρόωρες εκλογές: Ποντάρει στη μεγάλη λαϊκή κινητοποίηση για τη στέγη

«Απομένουν πολλές κοινωνικές αδικίες που πρέπει να διορθώσουμε, πολλά στοιχήματα στις δημόσιες υπηρεσίες και στη στέγη. Το βέβαιο είναι ότι για να κάνουμε περισσότερα χρειαζόμαστε τη στήριξη του κόσμου. Πρέπει να πετύχουμε μία πολύ ευρύτερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία (…) Τώρα είναι στο χέρι μας».

Ο Πέδρο Σάντσεθ έκανε χθες τελικά αυτό που περίμεναν οι περισσότεροι από την Παρασκευή, όταν το σύνολο της Δεξιάς, συμπεριλαμβανομένης της καταλανικής, καταψήφισε τα δύο διατάγματα για τη στέγη, και κήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.

Για ακόμα μια φορά στην πολιτική του καριέρα, ο Ισπανός πρωθυπουργός παίρνει ένα μεγάλο ρίσκο, με τις δημοσκοπήσεις εναντίον του αυτή τη φορά. Την ίδια στιγμή όμως, έχει γεννηθεί ένα ευρύ κίνημα διαμαρτυρίας για το πρόβλημα της στέγης μετά την αποτροπιαστική έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ πριν από δύο εβδομάδες, εξαιτίας ενός κερδοσκοπικού επενδυτικού κεφαλαίου που αγόρασε το διαμέρισμα όπου ζούσε επί 70 χρόνια.

Η ταλαίπωρη γιαγιά επέστρεψε τελικά στο σπίτι της, αλλά το πρόβλημα δεν λύθηκε. Το «Διάταγμα Μαρικάρμεν» που θα έδινε κάποιες λύσεις στο πρόβλημα των εξώσεων και στην ξέφρενη αύξηση των ενοικίων καταψηφίστηκε. Το κίνημα διαμαρτυρίας δεν υποχωρεί και οι διαδηλωτές που κατασκήνωσαν στην κεντρική πλατεία της Μαδρίτης, Πουέρτα δελ Σολ, για πρώτη φορά μετά το κίνημα των αγανακτισμένων το 2011, δηλώνουν πως δεν θα κάνουν πίσω, παρά τις αποτυχημένες ώς τώρα προσπάθειες της (ακρο)δεξιάς περιφερειάρχη της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, να τους διαλύσει.

Αυτό ακριβώς το κύμα της λαϊκής οργής ελπίζει να καβαλήσει ο Σάντσεθ κινητοποιώντας τους προοδευτικούς ψηφοφόρους, καθώς και αυτούς που ίσως σκέφτονται να μην ψηφίσουν, για να τους οδηγήσει στην κάλπη, να μετατοπίσει στο κοινωνικό κομμάτι την πολιτική ατζέντα που τους τελευταίους μήνες μονοπωλούνταν από τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τις δικαστικές διώξεις εναντίον στελεχών του Σοσιαλιστικού Κόμματος, αλλά και της ίδιας της συζύγου του, και με αυτόν τον τρόπο να ανατρέψει τα δυσοίωνα προγνωστικά.

Σύμφωνα, για παράδειγμα, με την τελευταία σφυγμομέτρηση της εταιρείας 40dB για την El Pais, το σύνολο των δυνάμεων Δεξιάς και Ακροδεξιάς θα πλησίαζε τις 200 έδρες αν γίνονταν σήμερα εκλογές.

Αρκετά έως πολύ πάνω από τις 175 που απαιτούνται για την αυτοδυναμία. Με μια ενδιαφέρουσα όσο και ανησυχητική παράμετρο: όλα τα κόμματα βρίσκονται σε πτωτική τάση [στο 31,6% το δεξιό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ), στο 27,4% το σοσιαλιστικό PSOE] και το μόνο που ανεβαίνει δημοσκοπικά είναι το ακροδεξιό Vox που αγγίζει το 18,4%.

Αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις, θα είναι η πρώτη φορά μετά την πτώση της χούντας του Φράνκο που ένα ακραιφνώς ακροδεξιό κόμμα θα μπει στην κυβέρνηση. ΡΡ και Vox ήδη συνδιοικούν σε ορισμένες αυτόνομες περιφέρειες. Η συγκυβέρνηση σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης όμως, όπως προειδοποιούν κάποιοι αναλυτές, θα κρύβει πολύ περισσότερες προκλήσεις και δεν είναι απόλυτα βέβαιο ότι θα ευοδωθεί στο τέλος.

Ωστόσο, ο Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, ο αρχηγός του ΡΡ, ράβει ήδη κοστούμι πρωθυπουργού και λέει στο κοινό του ότι «το δίλημμα αυτών των εκλογών είναι PSOE ή δημοκρατία». Η δε περιφερειάρχης της πρωτεύουσας, Αγιούσο, σε στιλ Τραμπ θέτει εν αμφιβόλω το αδιάβλητο των εκλογών και καλεί τους πολίτες να μην ψηφίσουν «επ’ ουδενί» επιστολικά.

Αμηχανία επικρατεί στο μεταξύ στα αριστερά του PSOE. Το συγκυβερνών Sumar και άλλα μικρότερα κόμματα της Αριστεράς συζητούσαν για κοινή κάθοδο στις εκλογές, δημιουργώντας ένα Ευρύ Μέτωπο. Τώρα αναγκάζονται να επιταχύνουν τόσο σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα όσο και στην ανεύρεση κοινού υποψηφίου, κάτι που, σύμφωνα με δημοσιεύματα, δεν θα ανακοινωθεί πριν από τις 17 Οκτωβρίου.

Οσο για τον Σάντσεθ, έχει βρεθεί ξανά σε παρόμοια θέση. Το τελευταίο ρίσκο που πήρε ήταν το 2023, όταν στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές του Μαΐου οι Σοσιαλιστές υπέστησαν ήττα και η Δεξιά υπερίσχυσε και σε ορισμένα προπύργιά τους, προχωρώντας μάλιστα ενίοτε σε συμμαχία με την Ακρα Δεξιά.

Ο Σάντσεθ προχώρησε σε πρόωρες εκλογές τον Ιούλιο και μολονότι το κόμμα του ήρθε δεύτερο, κατόρθωσε να σχηματίσει την απαιτούμενη κυβερνητική πλειοψηφία. Αυτή τη φορά όμως, δημοσκοπικά μιλώντας, το ρίσκο μοιάζει μεγαλύτερο.

«Τίποτα δεν έχει κριθεί», σημείωνε χθες η El Pais στον επίλογο του κύριου άρθρου της. «Το σενάριο μιας κυβέρνησης με υπουργούς και πολιτικές του Vox δεν μπορεί να περνά ελαφρά, ούτε τα μεγάλα κόμματα δύνανται να συμφιλιώνονται μαζί του. Οι εκλογές, από αυτή την άποψη, θα είναι επίσης αποφασιστικές για την Ισπανία και για τη θέση της στην Ευρώπη και στον κόσμο».