Αγωνία στην κυβέρνηση για τις νέες παρεμβάσεις Καραμανλή και Σαμαρά 

Η επόμενη ημέρα των γενεθλίων της Νέας Δημοκρατίας βρίσκει την κυβέρνηση μπροστά σε ένα πρόβλημα, από τη λύση του οποίου θα εξαρτηθεί η εκλογική επίδοση του κυβερνώντος κόμματος: πώς θα ξανακερδίσει πολίτες οι οποίοι το ψήφισαν το 2023, αλλά σήμερα αναζητούν διαφορετική πολιτική εκπροσώπηση. Οι επικείμενες παρεμβάσεις του Αντώνη Σαμαρά και του Κώστα Καραμανλή προσθέτουν πολιτικό βάρος σε αυτή τη συζήτηση, αμέσως μετά το προσκλητήριο συσπείρωσης του Κυριάκου Μητσοτάκη για τρίτη κυβερνητική τετραετία.

Ο Αντώνης Σαμαράς αναμένεται να μιλήσει σήμερα στο συνέδριο του «Βήματος», «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», στο ΕΚΠΑ. Με βάση την ένταση της κριτικής που περιείχαν τα βίντεο του Σαββατοκύριακου, καταλαβαίνει κανείς ότι η σημερινή τοποθέτηση του κ. Σαμαρά θα είναι συνολική και σφόδρα επικριτική για την κυβερνητική πολιτική.

Την Τετάρτη, ημέρα των εργασιών και των συνομιλιών της κυβέρνησης με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών στην Αθήνα, ο Κώστας Καραμανλής θα μιλήσει στο Μποδοσάκειο, σε εκδήλωση υπό την αιγίδα της κινεζικής πρεσβείας, την οποία διοργανώνει κινεζικό πανεπιστήμιο, με συμμετοχή μεταπτυχιακών φοιτητών που είναι διευθύνοντες σύμβουλοι μεγάλων εταιρειών στην Κίνα. Ο Κώστας Καραμανλής θα μιλήσει με θέμα «20 χρόνια εταιρικής σχέσης Ελλάδας – Κίνας» και είναι βέβαιο ότι θα αναφερθεί στα γεωπολιτικά θέματα, στις πολεμικές συγκρούσεις, αλλά και στις συνέπειες που έχουν αυτές για τις ζωές εκατομμυρίων πολιτών στην Ευρώπη.

Το γεγονός ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα μιλήσει σε κινεζική εκδήλωση την ημέρα που θα βρίσκεται στην Αθήνα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών ήδη προκαλεί συζητήσεις εντός της γαλάζιας παράταξης για τους συμβολισμούς και τη σημειολογία της κίνησης, αλλά και για το πώς βλέπει ο πρώην πρωθυπουργός τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις στα χρόνια που το τιμόνι της χώρας έχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Στην περίπτωση Σαμαρά, πάντως, το κλίμα έχει ήδη διαμορφωθεί. Με τις τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του διατηρεί υψηλούς τόνους απέναντι στην κυβέρνηση, αμφισβητώντας τόσο επιλογές της όσο και τη σημερινή φυσιογνωμία της ΝΔ. Το μήνυμά του ότι προέχει να μη χάσει η Ελλάδα, ανεξαρτήτως του ποιος θα χάσει την εξουσία, δείχνει ότι η επίκληση της κυβερνητικής σταθερότητας δεν αρκεί για να ανακόψει την αντιπαράθεση.

Η απουσία του Καραμανλή από την επετειακή εκδήλωση έχει διαφορετικό συμβολισμό. Παραπέμπει στη σημαντική απόσταση που έχει σήμερα από το κόμμα του ένας πρώην πρωθυπουργός και αρχηγός που βρέθηκε για χρόνια στο τιμόνι της γαλάζιας παράταξης. Το συναισθηματικό δέσιμο με πολλούς ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας είναι δεδομένο, γι’ αυτό και κάθε δημόσια τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για ένα παραδοσιακό κομματικό ακροατήριο. Παράλληλα, το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει πως στον Κώστα Καραμανλή δεν μπορεί να συμπεριφερθεί όπως στον Αντώνη Σαμαρά, αν και οι δύο περιπτώσεις δεν μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους. Η πολιτική δυσκολία για το Μαξίμου, πάντως, είναι ότι η συζήτηση περί ενότητας διεξάγεται με δύο ιστορικούς πρωταγωνιστές εκτός της επετειακής εικόνας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε χθες να αποφύγει προσωπικές αιχμές προς τους απόντες. Συνέδεσε τη διεκδίκηση νέας νίκης με τη σταθερότητα και την αλλαγή, ζητώντας παράλληλα σεμνότητα, ταπεινότητα και αναγνώριση λαθών. Η επιλογή αυτή μπορεί να διαβαστεί ως προσπάθεια να παραμείνει ανοιχτός ο δρόμος προς δυσαρεστημένους ψηφοφόρους, αντί η επέτειος να μετατραπεί σε ακόμη ένα επεισόδιο εσωπαραταξιακής σύγκρουσης.

Ο πραγματικός γρίφος, όμως, βρίσκεται στη γεωγραφία των απωλειών. Με βάση τα στοιχεία που έχει το Μέγαρο Μαξίμου στα χέρια του, οι διαρροές προς σχηματισμούς δεξιότερα και αριστερότερα της Νέας Δημοκρατίας φτάνουν τις δέκα ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το αποτέλεσμα του 2023.

Αυτή η διπλή κατεύθυνση της φθοράς περιορίζει τις εύκολες συνταγές. Μια απότομη δεξιά στροφή μπορεί να απευθύνεται σε συντηρητικούς ψηφοφόρους, αλλά ενδέχεται να μεγαλώσει την απόσταση από μετριοπαθείς πολίτες. Αντίστροφα, μια αποκλειστική προσήλωση στο Κέντρο αφήνει χώρο σε όσους κατηγορούν την κυβέρνηση ότι έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές αναφορές της παράταξης. Κάθε κίνηση επαναπροσέγγισης, επομένως, χρειάζεται να υπολογίζει και την αντίδραση του άλλου ακροατηρίου.

Δεν έχουν, άλλωστε, φύγει όλοι για τον ίδιο λόγο. Η απογοήτευση από την καθημερινότητα, η πίεση στο εισόδημα, η απαίτηση για αποτελεσματικότερο κράτος και οι ενστάσεις για τη λειτουργία των θεσμών δεν αντιμετωπίζονται με ένα ενιαίο ιδεολογικό σύνθημα. Η επανασυσπείρωση προϋποθέτει να αναγνωριστούν διαφορετικά κίνητρα απομάκρυνσης, χωρίς κάθε δυσαρεστημένος πολίτης να αντιμετωπίζεται ως προσωρινά παραστρατημένος κομματικός ψηφοφόρος που οφείλει τελικά να επιστρέψει.

Εδώ αποκτούν ουσιαστικό περιεχόμενο οι πρωθυπουργικές αναφορές στην αναγνώριση λαθών. Για να αποδώσουν πολιτικά, όμως, χρειάζεται να συνοδευτούν από τη διόρθωση αυτών των λαθών. Ο ψηφοφόρος που δυσκολεύεται οικονομικά δεν επιστρέφει επειδή ακούει ότι η κυβέρνηση υπερέχει των αντιπάλων της, αλλά χρειάζεται να πειστεί ότι μια νέα θητεία θα βελτιώσει τη δική του ζωή.

Παράλληλα, η αντιπαράθεση με τον κ. Σαμαρά περιέχει έναν προφανή κίνδυνο: όσο προσωποποιείται, τόσο μπορεί να μετατρέπεται σε σύγκρουση ταυτοτήτων μέσα στον ευρύτερο συντηρητικό χώρο. Αντίστοιχα, η υποτίμηση του συμβολικού βάρους του Καραμανλή δεν βοηθά μια στρατηγική επαναπροσέγγισης. Η κυβέρνηση χρειάζεται πολιτικές απαντήσεις στις αιτιάσεις τους, διατηρώντας όμως τη δυνατότητα επικοινωνίας με πολίτες που εξακολουθούν να τους ακούν.