Τα τουρκικά drones «χαρτογραφούν» το Αιγαίο: Ο νέος αεροπορικός παίκτης και η ελληνική αμηχανία
Όπως δείχνουν τα δεδομένα των τελευταίων εβδομάδων, το Αιγαίο περνά σταδιακά σε μια νέα εποχή αεροπορικής αντιπαράθεσης. Δεν είναι πλέον μόνο τα τουρκικά F-16 που απασχολούν καθημερινά την ελληνική αεράμυνα, αλλά και ένας ολοένα μεγαλύτερος αριθμός μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία επιχειρούν σε αποστολές επιτήρησης και καταγράφονται σε περιστατικά παραβιάσεων και παραβάσεων.
Από τα Bayraktar και τα ANKA έως τα μεγαλύτερα Aksungur, η Τουρκία αυξάνει τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Αιγαίο. Η Αθήνα απαντά με F-16, αλλά επενδύει πλέον σε ένα διαφορετικό μοντέλο: πολυεπίπεδη αεράμυνα και αντι-drone τεχνολογία, η οποία κοστίζει πολύ περισσότερο… Έτσι το Αιγαίο αποκτά έναν νέο «παίκτη» στον αέρα. Δεν είναι μαχητικό αεροσκάφος, δεν έχει πιλότο και μπορεί να επιχειρεί για μεγάλο χρονικό διάστημα με πολύ μικρότερο κόστος. μετατρέποντας τα drones σε ένα από τα βασικά εργαλεία της τουρκικής στρατηγικής πίεσης.
Η εικόνα του Αυγούστου είναι χαρακτηριστική. Στις 18 Αυγούστου, τουρκικά αεροσκάφη και drones πραγματοποίησαν 25 παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου. Οι 17 αποδόθηκαν σε UAV, ενώ ταυτόχρονα επτά F-16 και ένα αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας συμμετείχαν στην τουρκική δραστηριότητα. Σε μία από τις αναχαιτίσεις σημειώθηκε και εικονική αερομαχία μεταξύ ελληνικού και τουρκικού μαχητικού.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Αυγούστου, έξι τουρκικά UAV καταγράφηκαν στο βορειοανατολικό, κεντρικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο, προκαλώντας οκτώ παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και εννέα παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών. Τα drones εντοπίστηκαν και αναχαιτίστηκαν σύμφωνα με την πάγια διαδικασία.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί αλλάζει την οικονομία της αντιπαράθεσης. Η Τουρκία μπορεί να στέλνει ένα σχετικά χαμηλού κόστους UAV για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών και διατήρηση παρουσίας, γνωρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά πρέπει να διαθέσει μέσα για τον εντοπισμό, την αναγνώριση και την αναχαίτισή του. Ελληνικές εκτιμήσεις ανεβάζουν το κόστος μιας ώρας πτήσης F-16 περίπου στις 20.000 ευρώ, ενώ η επιχειρησιακή χρήση ενός Bayraktar εκτιμάται σημαντικά χαμηλότερα. Πρόκειται για εκτιμήσεις και όχι επίσημα στοιχεία κόστους, αλλά αναδεικνύουν το βασικό πρόβλημα: μια φθηνή τουρκική κίνηση μπορεί να απαιτεί μια ακριβή ελληνική αντίδραση.
Bayraktar, ANKA, Aksungur: Διαφορετικά εργαλεία, ίδια λογική
Η Τουρκία διαθέτει πλέον μια ολόκληρη οικογένεια μη επανδρωμένων συστημάτων. Το Bayraktar TB2 αποτελεί την πιο αναγνωρίσιμη πλατφόρμα, ενώ τα ANKA-S και Aksungur προσφέρουν διαφορετικές δυνατότητες επιτήρησης και επιχειρησιακής παραμονής. Το κρίσιμο για την Ελλάδα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποιο drone πετά πάνω από το Αιγαίο, αλλά γιατί πετά.
Τα UAV μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, παρακολούθηση θαλάσσιων περιοχών και καταγραφή της ελληνικής αντίδρασης. Η συστηματική παρουσία τους επιτρέπει στην Άγκυρα να συγκεντρώνει δεδομένα για το περιβάλλον επιχειρήσεων χωρίς να αναλαμβάνει το ίδιο ανθρώπινο ρίσκο που συνεπάγεται η αποστολή ενός επανδρωμένου μαχητικού. Γι’ αυτό και η νέα τουρκική τακτική έχει μια ιδιαίτερη αξία: το drone δεν χρειάζεται να είναι οπλισμένο για να είναι χρήσιμο στρατιωτικά. Αρκεί να μπορεί να βλέπει, να καταγράφει και να επιμένει.
Το ελληνικό δίλημμα
Η Αθήνα έχει μέχρι σήμερα την πλέον άμεση απάντηση: εντοπισμός, αναγνώριση και αναχαίτιση. Όμως το μοντέλο αυτό έχει όρια όταν απέναντι βρίσκεται μια αυξανόμενη ροή UAV. Δεν είναι ούτε οικονομικά ούτε επιχειρησιακά λογικό κάθε τουρκικό drone να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζεται ένα οπλισμένο F-16.
Εδώ βρίσκεται η σημασία της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Το πρόγραμμα, ύψους περίπου 3,5 δισ. ευρώ, προβλέπει ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, αντιβαλλιστικής προστασίας και αντιμετώπισης drones, με ισραηλινά συστήματα Rafael και IAI και ένα ενιαίο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου. Η πλήρης επιχειρησιακή ανάπτυξη έχει τοποθετηθεί σε ορίζοντα 35 μηνών, με την εμπλοκή και του «Κένταυρου» της ΕΑΒ, το οποίο έχει σχεδιαστεί να εξουδετερώνει drones, αλλά ακόμη δεν έχει παραγγελθεί σε ικανούς αριθμούς. Στο ίδιο πακέτο εντάσσονται νέα UAV επιτήρησης, μεταξύ άλλων V-BAT και επιπλέον HERON, ενισχύοντας τη δυνατότητα της χώρας να βλέπει και να συλλέγει πληροφορίες στο ίδιο περιβάλλον όπου επιχειρούν τα τουρκικά συστήματα.