Χρυσές μπίζνες με τα «Σπιτάκια»: Η ανακύκλωση της αρπαχτής και το νέο πάρτι με το σύστημα επιστροφών

Σκηνικό πολέμου στήνεται γύρω από την… ξεχασμένη ανακύκλωση απορριμμάτων καθώς οι επιδόσεις της Ελλάδας παραμένουν καθηλωμένες εδώ και 7 χρόνια αλλά τώρα σχεδιάζονται νέες επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ οι οποίες θα οδηγήσουν και σε αύξηση των δημοτικών τελών κατά τουλάχιστον 25%.

Μετά τις αποκαλύψεις της περασμένης εβδομάδας για τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης», η εταιρεία ΤΕΧΑΝ, που τα είχε πουλήσει, πέρασε χθες στην αντεπίθεση με βίντεο στο TikΤok. Η εταιρεία, που προωθήθηκε όσο ελάχιστες άλλες μετά το 2019, απάντησε με… αποκαλυπτικά ερωτήματα, αφήνοντας υπαινιγμούς για σκοπιμότητες πίσω από τα δημοσιεύματα που ανέφεραν αρχικά ότι ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επειδή πούλησε εξοπλισμό σε πανάκριβες τιμές (300.000 ανά «Σπιτάκι», ενώ διατίθενται με 66.000) και στη συνέχεια ότι έχει εγκαταλείψει τα «Σπιτάκια» στη μοίρα τους και ζητά να αναλάβουν οι δήμοι τη διαχείρισή τους. Υπενθυμίζεται ότι:

● Τον Δεκέμβριο του 2019, λίγους μήνες μετά την ανάρρησή του στην πρωθυπουργία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρέθηκε στα εγκαίνια της «Μονάδας Παραγωγής Μηχανημάτων Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης στην Ελλάδα». «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» τοποθετούσε η ΤΕΧΑΝ πολλά χρόνια πριν από το 2008, αλλά τα εγκαίνια εκείνα αναγγέλθηκαν με τυμπανοκρουσίες, κάνοντας λόγο για την «πρώτη Μονάδα Παραγωγής εκτός των συνόρων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η οποία δημιουργήθηκε από το joint venture της αμερικάνικης εταιρείας ENVIPCO και της ελληνικής εταιρίας ΤΕΧΑΝ Περιβαλλοντική Διαχείριση».

● Στην ομιλία του ο Κυρ. Μητσοτάκης υποσχέθηκε τότε «τετραπλό όφελος για τον πολίτη», αφού θα απαλλάσσεται αποτελεσματικά από τα απορρίμματά του, θα προστατεύει το περιβάλλον, θα εισπράττει οικονομικό αντίτιμο ως κίνητρο ενώ θα μειωθούν και τα δημοτικά τέλη. Επτά χρόνια μετά, πάντως, η ανακύκλωση παραμένει στο 18% (ενώ στόχος για το 2030 είναι το 60%) και το 80% των σκουπιδιών συνεχίζουν να θάβονται (στόχος είναι το 10% για το 2030!). Τα δημοτικά τέλη αυξάνονται και θα αυξηθούν περαιτέρω, το κίνητρο ήταν πενιχρό (1 ευρώ για 33 συσκευασίες) και ο μόνος που σίγουρα επωφελήθηκε ήταν η ίδια η ΤΕΧΑΝ που πούλησε μηχανήματα αξίας άνω των 80 εκατομμυρίων ευρώ.

● «Συγχαρητήρια στην ΕNVIPCO, συγχαρητήρια στην ΤΕΧΑΝ για την πρωτοβουλία σας να δημιουργήσετε αυτή τη μονάδα εδώ πέρα στην πατρίδα μας. Αποκτούμε με αυτόν τον τρόπο άλλη μία υποδομή για τη δυναμική διασπορά, εξάπλωση της Ανακύκλωσης. Αλλά αποκτούμε και μια θέση ως ένας κομβικός παράγοντας στην πράσινη καινοτομία, στην προώθηση νέων τεχνολογιών, γύρω από τα ζητήματα της πράσινης ανάπτυξης», είπε τότε στην ομιλία του ο Κυρ. Μητσοτάκης. Λίγο μετά, εν μέσω πανδημίας ξεκίνησαν να τοποθετούνται «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» παντού με παρόντα τον τότε Αμερικανό πρέσβη Τζ. Πάιατ και τον τότε υπουργό Εσωτερικών Π. Θεοδωρικάκο.

● Σύννεφα όμως άρχισαν σύντομα να συγκεντρώνονται και ξέσπασε πόλεμος εντός της κυβέρνησης για τα «Σπιτάκια». Δημοσιεύματα κατηγορούσαν τον τότε υπουργό Περιβάλλοντος (και νυν αντιπρόεδρο της κυβέρνησης) Κωστή Χατζηδάκη επειδή στον Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) υπάρχει «εγκληματική οργάνωση» που δεν εγκρίνει το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του συστήματος και θέλει να το κλείσει. Στον ανασχηματισμό, αρχές του 2021, ο Π. Θεοδωρικάκος παύει να είναι υπουργός (για λίγο) και ο Κ. Χατζηδάκης μετατίθεται στο υπουργείο Εργασίας. Ο ΕΟΑΝ, πάντως, υπό τον Κ. Σκρέκα, εγκρίνει τελικά το Επιχειρησιακό και τα «Σπιτάκια» κατακλύζουν κάθε πλατεία και μεγάλο κοινόχρηστο χώρο.

● Ταυτόχρονα, όμως, ξεκινά έλεγχος από την Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) καθώς τα περισσότερα από «Σπιτάκια» αγοράζονται με ευρωπαϊκά χρήματα. Ο έλεγχος αυτός καταλήγει με διαπιστώσεις για σειρά παρατυπιών και αναγκάζει τους φορείς που αγόρασαν τα μηχανήματα (σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη) να επιστρέψουν χρήματα ως δημοσιονομική διόρθωση. Τα πορίσματα των ελέγχων δεν δημοσιεύονται επίσημα ούτε και κάποιος Έλληνας εισαγγελέας δείχνει να ασχολείται. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, όμως, ασχολήθηκε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με έφοδο στα γραφεία της εταιρείας ενώ υπάρχουν φήμες και για έλεγχο τραπεζικών λογαριασμών προσώπων που στήριξαν δημόσια τα «Σπιτάκια».

● Φθάνοντας στο σήμερα, μαθαίνουμε ότι από τις αρχές Ιουλίου η ΤΕΧΑΝ απομακρύνεται από τη συλλογή του υλικού που συγκεντρώνεται στα «Σπιτάκια» και ζητά να αναλάβουν τη δουλειά αυτοί οι δήμοι. Όπως έγραψε και η «Εφ.Συν.» την περασμένη Παρασκευή, αυτό συμβαίνει διότι η ΤΕΧΑΝ έκανε τη συλλογή χωρίς να υπάρχει σύμβαση (και η αντίστοιχη αμοιβή) με τους δήμους αλλά και διότι η ίδια εταιρεία έχει «ανοίξει πανιά» για την άλλη μεγάλη «μπίζνα» που ετοιμάζεται, αυτή με το σύστημα Επιστροφής Εγγυοδοσίας (DRS) που οργανώνεται στα σούπερμαρκετ.

Το νέο «πάρτι» με το DRS και ο χορός των εκατοντάδων εκατομμυρίων

Εκτίναξη των δημοτικών τελών αλλά και του κόστους των προϊόντων φέρνουν οι νέες μπίζνες που ετοιμάζονται για να βελτιωθούν οι επιδόσεις της Ελλάδας στην ανακύκλωση.

Το σύστημα DRS θα ξεκινήσει αφού γίνουν οι πρώτες επενδύσεις ύψους 53 εκατομμυρίων ευρώ και τοποθετηθούν τα μηχανήματα που θα δέχονται πλαστικά και μεταλλικά μπουκαλάκια. Ο καταναλωτής θα πληρώνει 10 έως 15 λεπτά παραπάνω για να τα αποκτήσει και το ποσόν αυτό θα επιστρέφεται ως κίνητρο για να μην καταλήγουν στις χωματερές. Το μεγάλο ερώτημα είναι πού θα καταλήγουν τα εκατομμύρια που θα μένουν ως αποθεματικό καθώς πάντοτε θα υπάρχουν χιλιάδες μπουκαλάκια που δεν θα επιστρέφονται λόγω αδιαφορίας ή ανυπαρξίας μηχανήματος συλλογής σε μικρή απόσταση.

Ταυτόχρονα όμως, μέσω των Ολιστικών Σχεδίων που ζήτησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), οι 13 περιφέρειες της χώρας ετοιμάζουν ένα ποταμό νέων προμηθειών μήπως και ανεβούν οι δείκτες της ανακύκλωσης. Για την Περιφέρεια Αττικής, όπου συγκεντρώνεται και σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας (αλλά δεν έχει προχωρήσει καμία νέα μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων στα χρόνια που πέρασαν), το συνολικό κόστος των επενδύσεων υπολογίζεται σε 376 εκατομμύρια ευρώ για «πράσινα σημεία», «γωνιές ανακύκλωσης», κάδους και οχήματα συλλογής βιοαποβλήτων, οικιακούς κομποστοποιητές. Υπενθυμίζεται ότι η Περιφέρεια Αττικής επί Γ.Πατούλη (2019-2023) προχώρησε σε αντίστοιχους διαγωνισμούς 230 εκατομμυρίων ευρώ, το ένα τρίτο αφορούσε «Σπιτάκια» και η ανακύκλωση παρέμεινε στα ίδια ποσοστά.

Εκτός από την προμήθεια των υλικών αυτών, όμως, υπάρχει και το κόστος για τη λειτουργία τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, το κόστος για τη λειτουργία του νέου εξοπλισμού θα είναι 153 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Θα πρέπει δηλαδή να αυξηθούν τα δημοτικά τέλη κατά 25%, αφού οι δήμοι εισπράττουν ήδη 600 εκατομμύρια τον χρόνο μετά τις αυξήσεις που έχουν επιβάλει μέσα στα έτη 2025 και 2026.

Απαντήσεις με… ερωτήματα

Αν και στο παρελθόν η ΤΕΧΑΝ επέλεγε συχνά να απαντά με εξώδικα και αγωγές σε όποιον έγραφε κάτι επικριτικό για εκείνην, στην παρούσα φάση επέλεξε να «μιλήσει» με βιντεάκι στο Tiktok το οποίο μάλιστα περιορίζεται σε 10 ερωτήματα, γεμάτα υπαινιγμούς:

1 «Ισχύει ότι ο πρόσφατος κύκλος ψευδών και συκοφαντικών δημοσιευμάτων για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης [η επίσημη ονομασία για τα «Σπιτάκια»] ξεκίνησε μετά την ανακήρυξη στις 3 Ιουλίου του αναδόχου σε δυο διαγωνισμούς προμήθειας εξοπλισμού που διενήργησε η DRS Ελλάς;». Άρα ούτε η ΤΕΧΑΝ μπορεί να πει ότι ισχύει η σύνδεση με τις νέες δουλειές.

2 «Ποιος επιχειρηματίας και για ποιο λόγο απευθύνθηκε σε τηλεοπτικό σταθμό και ζήτησε να παιχτεί ψευδές και συκοφαντικό θέμα για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης;»

3 «Για ποιο λόγο δημοσιεύματα επικαλούνται πόρισμα της ΕΔΕΛ για τιμή αγοράς 66.000 ευρώ όταν το συγκεκριμένο πόρισμα αναφέρει ρητά ότι ανταγωνιστική εταιρεία κατέθεσε οικονομική προσφορά 332.072 ευρώ;». Στο πόρισμα που έχει υπόψιν ο υπογράφων, πάντως, είναι άλλη η προσφορά της «ανταγωνιστικής εταιρείας» και άλλη εκείνη των 66.000 ευρώ.

4 «Για ποιο λόγο δεν ανοίγει η προσφορά ανταγωνιστικής εταιρείας που κατέθεσε στον ΕΣΔΑ Κρήτης (συλλογικός φορέας απορριμμάτων) για να αποδειχτεί ότι και σε δεύτερο διαγωνισμό προσέφερε τιμή 332.072 ευρώ;». Επιμένει στην προσφορά αυτή, διότι προέρχεται από εταιρεία που ανταγωνίζεται την ΤΕΧΑΝ στο σύστημα DRS.

5 «Ισχύει ότι υπάρχει απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου 1345/2024 που έχει αποφασίσει αμετάκλητα ότι δεν υπάρχει καμία υπερκοστολόγηση, καμία φωτογραφική διάταξη και όλοι οι διαγωνισμοί για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης είναι άψογοι;». Αν υπάρχει μια τόσο ξεκάθαρη απόφαση γιατί δεν μας την παρουσιάζει αναλυτικά;

6 «Ποια η οικογενειακή σχέση του πληρεξούσιου δικηγόρου της ανταγωνιστικής εταιρείας με Γενικό Γραμματέα του υπουργικού συμβουλίου συγκεκριμένης κυβέρνησης επί 8 έτη;».

7 «Ποια η σχέση σημερινού προέδρου κοινοβουλευτικού κόμματος που με δηλώσεις του αναφέρεται σε κόστος 66.000 ανά Πολυκέντρο Ανακύκλωσης με τον εν λόγω Γ.Γ. του υπουργικού συμβουλίου και του συγκεκριμένου κόμματος;»

8 «Τομεάρχης ποιανού κοινοβουλευτικού κόμματος και με ποια ιδιότητα προσπάθησε να εντάξει φωτογραφικές τεχνικές προδιαγραφές υπέρ συγκεκριμένης εταιρείας στους διαγωνισμούς της DRS Hellas;»

9 «Ισχύει ότι η πρέσβειρα της χώρας προέλευσης ανταγωνιστικής εταιρείας έκανε συνάντηση στην πρεσβεία με τον νόμιμο εκπρόσωπο οργανισμού της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης των προσφορών των ανοικτών διεθνών διαγωνισμών της DRS Ελλάς για την επιλογή των αναδόχων και προμήθεια εξοπλισμού ανακύκλωσης με αντικείμενο της συνάντησης αυτούς τους διαγωνισμους;». Από την περίπλοκη διατύπωση προκύπτει ότι εκτός της αμερικανικής, υπάρχουν και άλλες πρεσβείες που προωθούν προϊόντα τους. Εν προκειμένω πρόκειται μάλλον για την πρεσβεία της Νορβηγίας όπου κατασκευάζονται τα «ανταγωνιστικά» της ΤΕΧΑΝ.

10 «Για ποιο λόγο δημοσιεύματα επικαλούνται ότι η λειτουργία Πολυκέντρων Ανακύκλωσης διακόπηκε με υπαιτιότητα της εταιρείας, ενώ έχουν αναρτηθεί δελτία Τύπου στα σάιτ των ΦΟΔΣΑ (φορείς απορριμμάτων των δήμων) ότι ολοκληρώθηκε η σύμβαση λειτουργίας και οι ΦΟΔΣΑ με δική τους αποκλειστική υπαιτιότητα έχουν καθυστερήσει να επιλέξουν νέο ανάδοχο;»