Τα νοικοκυριά μπροστά σε νέο κύμα ακρίβειας

Μια νέα αρνητική έκπληξη επιφύλασσε η ανακοίνωση χθες από την ΕΛΣΤΑΤ του πληθωρισμού (εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή – ΔΤΚ) του Ιουλίου 2025, καθώς αυτός αυξήθηκε σε 3,1% σε ετήσια βάση, επιστρέφοντας στα επίπεδα του Ιανουαρίου 2024.

Δεν πρόκειται για συγκυριακή και κατ’ εξαίρεση αναπήδηση του πληθωρισμού σε υψηλότερα επίπεδα, αλλά για σταδιακή κλιμάκωση από τις αρχές του 2025 η οποία παραπέμπει σε ένα νέο κύμα πληθωριστικής έξαρσης που χτίζεται σιγά σιγά αλλά σταθερά. Δεν πρόκειται επίσης για το προς τα πού «δείχνει» αυτή η σταδιακή αύξηση του πληθωρισμού, αλλά για τάση που εδράζεται σε σοβαρά δεδομένα και αιτίες: η ελληνική οικονομία είναι από το 2023 επισήμως σε υπερθέρμανση (παρά τους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης), στη δε ελληνική αγορά προϊόντων και υπηρεσιών έχουν ισχυροποιηθεί οι ολιγοπωλιακές-μονοπωλιακές τάσεις και οι πρακτικές καρτέλ, με αποτέλεσμα να ανθεί ο πληθωρισμός απληστίας (greedflation). Οι δύο αυτές θεμελιώδεις αιτίες, που υποστηρίζονται από τα στατιστικά στοιχεία, παραπέμπουν σε νέο κύκλο ανόδου του πληθωρισμού, το δε 2025 θα είναι έτος «έξαρσης».

Οπως έχουμε πολλές φορές υποστηρίξει από τις στήλες αυτής της εφημερίδας, ο επίσημος ΔΤΚ δεν ταυτίζεται με την ακρίβεια (για λόγους που θα εξηγήσουμε σε άλλο σημείο αυτού του άρθρου), η οποία για τα λαϊκά νοικοκυριά είναι υπερδιπλάσια του επίσημου πληθωρισμού. Επομένως, η νέα έξαρση του πληθωρισμού προοιωνίζεται υπερδιπλάσια ακρίβεια για το «καλάθι του νοικοκυριού».
Υπερθέρμανση

Πότε μια οικονομία είναι υπερθερμασμένη και τι συνέπειες έχει αυτό; Ο δείκτης που προσδιορίζει το όριο της υπερθέρμανσης είναι το παραγωγικό κενό, που είναι η διαφορά μεταξύ του τρέχοντος ΑΕΠ όπως καταγράφεται στις στατιστικές και του δυνητικού ΑΕΠ, δηλαδή ενός επιπέδου ΑΕΠ πάνω από το οποίο η οικονομία αντιμετωπίζει μακροοικονομικά προβλήματα και ανισορροπίες. Οταν το παραγωγικό κενό είναι θετικό, τότε η οικονομία έχει μπει στη δίνη μακροοικονομικών ανισορροπιών, με βασική τον πληθωρισμό, ο οποίος γνωρίζει έξαρση. Τι σημαίνει πρακτικά η υπερθέρμανση της οικονομίας; Οτι το υπάρχον παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας αδυνατεί να καλύψει τη ζήτηση, επομένως έχουμε υπερβάλλουσα ζήτηση, άρα και άνοδο των τιμών.

Οπως δείχνουν τα στοιχεία του παρατιθέμενου πίνακα για το παραγωγικό κενό, η ελληνική οικονομία έχει μπει ήδη από το 2023 σε φάση υπερθέρμανσης, το δε 2025 θα φτάσει στο 2,4 και τα αποτελέσματα φαίνονται ήδη στη σταδιακή αλλά συστηματική αύξηση του πληθωρισμού τους μήνες του 2025, με αποκορύφωμα το 3,1% του ΔΤΚ τον Ιούλιο που ανακοινώθηκε χθες.

Υπερθέρμανση με ρυθμούς ανάπτυξης κάτω από 2,5%, που μάλιστα προς το τέλος του 2025 θα πέσουν κάτω από 2% σύμφωνα με πρόβλεψη του ΙΟΒΕ; Αυτό το -φαινομενικά μόνο- «παράδοξο» εξηγείται από το γεγονός ότι το παραγωγικό δυναμικό της ελληνικής οικονομίας (πάγιο κεφάλαιο) είναι πολύ αδύναμο για να αντιμετωπίσει αυξημένη ζήτηση. Και πράγματι, το πάγιο κεφάλαιο της ελληνικής οικονομίας είναι ακόμη 70 δισ. ευρώ κάτω από τα προ της κρίσης επίπεδα, οι δε επενδύσεις, παρά την αύξησή τους λόγω και των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, είναι ακόμη πολύ χαμηλότερα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο!

Αυτό το τόσο θεμελιώδες μέγεθος, το πάγιο κεφάλαιο της οικονομίας, δεν απασχολεί τις αναλύσεις και εκθέσεις των επίσημων θεσμών, αλλά ούτε τις δηλώσεις κορυφαίων θεσμικών παραγόντων. Καθόλου αδικαιολόγητα, καθώς εκθέτει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την κενότητα του κυβερνητικού -και όχι μόνο- success story της οικονομίας και ιδιαίτερα τις στρεβλώσεις του μοντέλου ανάπτυξης, που στηρίζεται στον τουρισμό, στα ακίνητα και στα αποθέματα.

Ολα αυτά μπορεί να μοιάζουν πολύ θεωρητικά, αλλά να που έχουν ένα απολύτως πρακτικό αποτέλεσμα για τα εκατομμύρια των μελών των λαϊκών νοικοκυριών: μια νέα έξαρση της ακρίβειας.