Συνάντηση Σι με Τραμπ: Πίσω από το κλίμα συνεννόησης, σε πλήρη εξέλιξη σκληρός ανταγωνισμός για την τεχνολογική υπεροχή

Ένα σαφές μήνυμα υπέρ της αποκλιμάκωσης της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη έστειλε ο Σι Τζινπίνγκ από τον Λευκό Οίκο, καλώντας τον Ντόναλντ Τραμπ να οικοδομήσουν ένα πλαίσιο συνεργασίας που θα επιτρέψει σε ΗΠΑ και Κίνα να αποφύγουν την περιβόητη «παγίδα του Θουκυδίδη». Πίσω, ωστόσο, από τις θερμές δηλώσεις και τις αναφορές στην προσωπική τους σχέση παραμένουν ανοιχτά τα μεγάλα μέτωπα: τεχνητή νοημοσύνη, εμπόριο, τεχνολογικοί περιορισμοί και Ταϊβάν.

Στην έναρξη των συνομιλιών του με τον Αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο, ο Σι επιχείρησε να θέσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο, κατά το Πεκίνο, θα πρέπει να κινηθούν οι σχέσεις των δύο χωρών.

Ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε Ουάσινγκτον και Πεκίνο να ενισχύσουν την επικοινωνία, να διατηρήσουν ανοικτό και συνεχή διάλογο και να οικοδομήσουν αμοιβαία εμπιστοσύνη, παρά τις διαφορετικές πολιτικές και οικονομικές τους δομές.

Όπως υπογράμμισε, ΗΠΑ και Κίνα «έχουν να κερδίσουν από τη συνεργασία και να χάσουν από την αντιπαράθεση», ζητώντας παράλληλα οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών να διατηρούν τακτική επικοινωνία και να βελτιώσουν τους μηχανισμούς διαχείρισης και πρόληψης κρίσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σι εκτίμησε ότι «η παγίδα του Θουκυδίδη μπορεί να ξεπεραστεί».

Ο όρος χρησιμοποιείται στη σύγχρονη θεωρία των διεθνών σχέσεων για να περιγράψει τον κίνδυνο σύγκρουσης όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί την πρωτοκαθεδρία μιας ήδη κυρίαρχης. Παραπέμπει στη θουκυδίδεια ανάλυση για την άνοδο της Αθήνας και τον φόβο που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη πριν από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο.

Ο Σι είχε επικαλεστεί την ίδια έννοια και κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στο Πεκίνο τον περασμένο Μάιο.

«Η αναγέννηση της Κίνας και το Make America Great Again μπορούν να συμβαδίσουν»

Ο Κινέζος ηγέτης επιχείρησε, μάλιστα, να «παντρέψει» το δικό του κεντρικό πολιτικό αφήγημα με εκείνο του Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως ανέφερε, η επιδίωξη για τη «μεγάλη αναγέννηση του κινεζικού έθνους» και το σύνθημα του Τραμπ «Make America Great Again» μπορούν να «συμβαδίσουν», εφόσον οι δύο πλευρές επιλέξουν τη συνεργασία αντί της σύγκρουσης.

Ο Σι σημείωσε ακόμη ότι τα συμφέροντα των δύο οικονομιών είναι βαθιά αλληλένδετα και ότι, παρότι η συνεργασία ΗΠΑ – Κίνας δεν μπορεί να λύσει κάθε διεθνές πρόβλημα, πολλά από αυτά είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν χωρίς τη συμμετοχή και των δύο.

Στις κινήσεις προσέγγισης συμπεριέλαβε και την πρόσκληση προς 100.000 νέους Αμερικανούς να επισκεφθούν την Κίνα στο πλαίσιο εκπαιδευτικών ανταλλαγών.

Τραμπ: «Έχουμε δημιουργήσει μια πραγματικά σπουδαία φιλία»

Ανάλογους τόνους χρησιμοποίησε και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποδέχθηκε τον Σι και τη σύζυγό του, Πενγκ Λιγιουάν, με ιδιαίτερη επισημότητα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προχωρήσει ήδη από την προηγούμενη ημέρα σε μια ασυνήθιστη διπλωματική κίνηση, μεταβαίνοντας προσωπικά στη βάση Joint Base Andrews για να υποδεχθεί το κινεζικό προεδρικό ζεύγος. Η επίσημη τελετή στον Λευκό Οίκο ακολούθησε στις 24 Σεπτεμβρίου, με στρατιωτικές τιμές και την ανάκρουση των εθνικών ύμνων των δύο χωρών.

Ο Τραμπ μίλησε για μια «πραγματικά σπουδαία φιλία» με τον Σι και υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές έχουν καταγράψει πρόοδο στα ζητήματα που επιβαρύνουν τις διμερείς σχέσεις.

Στην ατζέντα των συνομιλιών βρέθηκαν η ασφάλεια, η τεχνολογία, το εμπόριο και η τεχνητή νοημοσύνη, την οποία ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει «super intelligence».

Ο Σι, από την πλευρά του, υπογράμμισε ότι οι δύο ηγέτες έχουν αναπτύξει προσωπική σχέση και διατηρούν επαφή, δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί με τον Τραμπ ώστε να οδηγήσουν «το μεγάλο πλοίο των σχέσεων Κίνας – ΗΠΑ σε σταθερή πορεία προς το μέλλον».

Το μεγάλο «αγκάθι» της τεχνητής νοημοσύνης

Πίσω από το κλίμα συνεννόησης, ωστόσο, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένας σκληρός ανταγωνισμός για την τεχνολογική υπεροχή και ειδικά για την τεχνητή νοημοσύνη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εφαρμόζουν περιορισμούς σε κρίσιμες τεχνολογίες και προηγμένους ημιαγωγούς, με στόχο να διατηρήσουν το τεχνολογικό τους προβάδισμα, ενώ το Πεκίνο αντιδρά στους περιορισμούς που επηρεάζουν την πρόσβαση κινεζικών εταιρειών σε προηγμένα chips και συστήματα.

Ο Σι υποστήριξε ότι οι δύο χώρες, ως ηγετικές δυνάμεις στον χώρο της ΑΙ, έχουν τόσο την ικανότητα όσο και την ευθύνη να διασφαλίσουν ότι η ανάπτυξή της θα παραμένει υπό ανθρώπινο έλεγχο και θα υπηρετεί την κοινωνία. Η θέση αυτή διαφοροποιείται από την έμφαση της κυβέρνησης Τραμπ στην ταχύτατη ανάπτυξη του κλάδου και στην αποφυγή διεθνών ρυθμιστικών περιορισμών.

Η εύθραυστη εμπορική εκεχειρία

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο παραμένει το εμπόριο.

Η εμπορική εκεχειρία που συμφώνησαν οι δύο πλευρές στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας το 2025 και επρόκειτο να λήξει στις 10 Νοεμβρίου 2026, παρατάθηκε για δύο μήνες, έως τις 10 Ιανουαρίου 2027, όπως ανακοίνωσε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ.

Η παράταση δίνει περισσότερο χρόνο για διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως να αίρει τις βαθύτερες εμπορικές διαφορές.

Παρά τους δασμούς και τα μέτρα εμπορικής πίεσης, η Κίνα εξακολουθεί να καταγράφει πολύ υψηλό εμπορικό πλεόνασμα. Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου του 2026 είχε φτάσει περίπου τα 805,5 δισ. δολάρια, με την κινεζική οικονομία να βρίσκεται σε τροχιά να ξεπεράσει το 1 τρισ. δολάρια για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Ταϊβάν: Το ζήτημα που παραμένει στο βάθος

Στην εξίσωση παραμένει βεβαίως και η Ταϊβάν, ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις των δύο χωρών.

Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν την περιοχή ως κρίσιμο ζήτημα ασφαλείας, ενώ το Πεκίνο αντιτίθεται στις αμερικανικές πωλήσεις όπλων και σε ενέργειες που θεωρεί ότι ενθαρρύνουν την απομάκρυνση της Ταϊβάν από την Κίνα.

Παρά το πιο ήπιο δημόσιο ύφος της συνόδου, αναλυτές επισημαίνουν ότι οι δομικές διαφορές των δύο χωρών σε εμπόριο, ΑΙ, στρατηγική επιρροή και Ταϊβάν παραμένουν και περιορίζουν τις προοπτικές μιας μακροχρόνιας σταθερής συμφωνίας.