Μήπως παραλείφθηκαν στοιχεία κατά την έγκριση για το Κειμηλιαρχείο; Ζητούν επανεξέταση απο την Μενδώνη.

Με επιστολή τους προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ζητούν να επανεξεταστεί και να αναπεμφθεί η έγκριση που δόθηκε για το Κειμηλιαρχείο, καθώς η υλοποίησή του θα επιφέρει μη αναστρέψιμη αλλοίωση στον περιβάλλοντα χώρο γειτονικών μνημείων, οι υπογράφοντες —ο αγιογράφος Μπάμπης Γαμβρέλης, ο δημοσιογράφος Θόδωρος Θεοδωρίδης, ο μηχανολόγος μηχανικός Βασίλης Λιόγκας, καθώς και οι αρχιτέκτονες Αργύρης Μπακιρτζής και Σωτήρης Παναγόπουλος— υποστηρίζοντας πως κατά τη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, όπου εξετάστηκε η έγκριση της σχετικής μελέτης, παραλείφθηκαν και δεν γνωστοποιήθηκαν κρίσιμα στοιχεία τα οποία, αν είχαν τεθεί υπόψη των μελών, θα οδηγούσαν είτε σε μη έγκριση είτε τουλάχιστον σε τροποποιήσεις.

Το πλήρες κείμενο της επιστολής τους έχει ως εξής:

«Κυρία Υπουργέ. Με την από 29.12.2023 επιστολή τους είκοσι (20) προσωπικότητες των Γραμμάτων και του πολιτισμού της πόλης μας, διαμαρτυρήθηκαν για την με αριθμό 548892/1-12-2023 Απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού (ΑΔΑ: ΡΠ6546ΝΚΟΤ-ΓΨΔ), με την οποία εγκρίθηκε η μελέτη για την προσθήκη ορόφου, διαμόρφωση των όψεων και αλλαγή χρήσης του Μεγάρου Καπνεμπόρων στην Καβάλα, σε μια οδό, όπου συγκεντρώνεται η νεότερη ιστορία της πόλεως της Καβάλας, με μοναδικά ιστορικά, διατηρητέα κτίρια- μνημεία, τα οποία με κόπο και αγώνα διασώθηκαν από την αντιπαροχή και την «αξιοποίηση» της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Στο υπάρχον αυτό διώροφο κτίριο δεν υπήρχαν ΜΟΝΟ τα γραφεία του ήδη διαλυθέντος από πολλού, ιστορικού πλέον, Συλλόγου Καπνεμπόρων, αλλά κυρίως ο Σύνδεσμος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών Καβάλας (Σ.Φ.Γ.Τ.), ο οποίος ιδρύθηκε το 1951, με πρωτοβουλία τότε του κράτους, που ενθάρρυνε τη σύσταση πολιτιστικών οντοτήτων που θα αναβάθμιζαν πολιτιστικά την άνυδρη επαρχία και με πρωτεργάτες, μεταξύ πολλών άλλων, τους αείμνηστους Δημήτρη Λαζαρίδη και Γιώργο Χουρμουζιάδη. Στον πολύτιμο αυτό πολιτιστικό σύλλογο προσχώρησε το πιο ανήσυχο, μορφωμένο και προοδευτικό κοινό της πόλης και τον ανέδειξε γρήγορα στο κυριότερο όργανο παραγωγής πνεύματος, πολιτισμού και κουλτούρας για τουλάχιστον δύο γενιές Καβαλιωτών.

Το 1960 ο Σύλλογος Καπνεμπόρων Καβάλας, στηρίζοντας αποφασιστικά την πνευματική ζωή της πόλης, παραχώρησε ΕΣΑΕΙ το ισόγειο του κτιρίου του στον ΣΦΓΤ και έκτοτε άρχισε μια λαμπρή περίοδος πνευματικής, πολιτιστικής και μορφωτικής δράσης, η οποία δεν διακόπηκε ούτε το 2002, όταν οι εναποπομείναντες καπνέμποροι, πριν διαλύσουν και τυπικά το σύλλογό τους, αποφάσισαν να μεταβιβάσουν το σύνολο του κτιρίου στη Μητρόπολη Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου.

Ωστόσο ο ΣΦΓΤ Καβάλας λειτουργούσε κανονικά ως μια κιβωτός μνήμης, ένα τοπόσημο πνεύματος, ένας όροφος κουλτούρας, μια φωλιά μύησης, μια αίθουσα γεμάτη εκδηλώσεις και γερή αρματωσιά για κάθε νέο. Γι’ αυτό και οι γενιές των Καβαλιωτών δεν γνωρίζουν το κτίριο σαν «Μέγαρο Καπνεμπόρων», αλλά σαν Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, μέχρι που η Μητρόπολη Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου προσπάθησε να διαγράψει μια πνευματική πορεία 65 χρόνων από την κοιτίδα του και να αγνοήσει την παρουσία στο συγκεκριμένο κτίριο του ιστορικού συλλόγου.

Απόδειξη περί τούτου ο θεμέλιος λίθος της φωτογραφίας στο σχετικό δελτίο τύπου της 10ης Ιουνίου 2026

Στη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) της 23.11.2023 για την «Έγκριση ή μη μελέτης προσθήκης καθ’ ύψος, διαμόρφωσης των όψεων και αλλαγής χρήσης από ‘Μέγαρο Συλλόγου Καπνεμπόρων Μακεδονίας-Θράκης’ σε χώρο εκθετηρίου Ιερών Κειμηλίων και χώρο εκδηλώσεων, επί διώροφου κτηρίου με δώμα που βρίσκεται επί της οδού Κύπρου 14 (στη συμβολή των οδών Κύπρου και Μητροπολίτου Προκοπίου), πλησίον του χαρακτηρισμένου από το ΥΠΠΟ ως «έργου τέχνης χρήζοντος ειδικής κρατικής προστασίας» και «ιστορικού διατηρητέου μνημείου» κτηρίου, επονομαζόμενου ως ‘Μέγαρο Τόκου’ επί της οδού Κύπρου 12-12β στην Καβάλα», όπου για πρώτη φορά εξετάστηκε το θέμα, όπως προκύπτει ξεκάθαρα από το Πρακτικό 38, θέμα 4ο (του οποίου μόλις στις 11.8.2026 λάβαμε γνώση):

αποσιωπήθηκε παντελώς η επί εξήντα συνεχή έτη αδιάλειπτη παρουσία στο κτίριο αυτό του ΣΦΓΤ, ακόμη και όταν ο Σύλλογος Καπνεμπόρων είχε ουσιαστικά διαλυθεί. Δόθηκε δηλαδή η εντύπωση ότι πρόκειται για το ζωντάνεμα ενός ήδη νεκρού και εγκαταλειμμένου κτιρίου, στα όρια της κατάρρευσης.

δεν προσκλήθηκε ο νόμιμος και ενεργός χρήστης του κτιρίου, ο ΣΦΓΤ, και δεν δόθηκε η ευκαιρία της πλήρους ενημέρωσης των μελών του ΚΣΝΜ από την «άλλη πλευρά», που αντιπροσώπευε τα μέλη του ΣΦΓΤ και ένα μεγάλο τμήμα της τοπικής κοινωνίας, όπως αποδείχθηκε μετέπειτα. Αντίθετα, η πλευρά της Μητρόπολης που είχε κάθε συμφέρον να προωθήσει την υλοποίηση του έργου, είχε όλη την ευκολία, δια των μελετητών της και, παρουσία του ίδιου του Μητροπολίτη, περιέγραψε ελλιπώς την υφιστάμενη κατάσταση.

αγνοήθηκε η πλήρης αναδιαμόρφωση του ισογείου του κτιρίου το 1988, με την εθελοντική εργασία των μελών του ΣΦΓΤ και κατασκευή ζωτικών λειτουργικών χώρων του Συνδέσμου, όπως το θέατρο και οι βοηθητικοί του χώροι, ο εκθεσιακός χώρος εικαστικών (έργα Σικελιώτη) και βιβλιοθήκης (δωρεά Τάσου Υφάντη), εντευκτήριο σκακιστικών αγώνων και φουαγιέ, σκοτεινός θάλαμος φωτογραφικού ομίλου, χώρος συνεδριάσεων ΔΣ ΣΦΓΤ και αρχείου Συνδέσμου.

αγνοήθηκαν ουσιαστικές προτάσεις της ΥΝΜΤΕ Ανατολικής Μακεδονίας –Θράκης, οι οποίες, με γνώμονα την προστασία του όμορου σημαντικότατου μνημείου – «Έργου Τέχνης» (Μέγαρο Τόκου), επί της ουσίας αναιρούν τα βασικότερα σημεία της προτεινόμενης μελέτης ζητώντας να επανεξεταστούν, με τους παρακάτω όρους:

– να ελεγχθεί και δειχθεί σχεδιαστικά πως η προσθήκη καθ’ ύψος βρίσκεται σε ικανή απόσταση από το όμορο μνημείο και θίγει την απόληξη της στέγης του,

– να επανεξεταστεί η επιλογή υλικού για τη δημιουργία των προπετασμάτων, έναντι των προτεινόμενων μεταλλικών περσίδων και ενδεικτικά προτείνεται η τοποθέτηση περσίδων από συμπαγή ξυλεία, με στόχο την ηπιότερη ένταξη του κτηρίου στο προστατευόμενο περιβάλλον του όμορου μνημείου.

– να εξεταστεί η δυνατότητα διατήρησης των υφιστάμενων αναλογιών και διαστάσεων των ανοιγμάτων των όψεων, ως υπόμνηση της μορφής του κτηρίου και προκειμένου να διατηρηθεί κατά το δυνατό ο χαρακτήρας του, διακριτός από το χαρακτήρα του όμορου μνημείου, έναντι της δημιουργίας «ψευδοανοιγμάτων» με τοξωτή άνω απόληξη, ως μίμηση («μορφολογικό δάνειο») των τριών τοξοτών ανοιγμάτων του μνημείου.

– να εκπονηθεί μελέτη φωτισμού του εν θέματι ακινήτου, έναντι της περιορισμένης επιλογής τοποθέτησης ταινιών φωτιστικών led περιμετρικά των «ψευδοανοιγμάτων» των όψεων, για την ανάδειξη αφενός της νέας χρήσης του, ωστόσο με γνώμονα την αποτροπή οπτικής όχλησης τόσο του όμορου μνημείου όσο και των υπολοίπων σε σειρά μνημειακών κτηρίων επί της οδού Κύπρου, όπως του κτηρίου της Μεγάλης Λέσχης Κυριών Καβάλας, του Δημαρχείου Καβάλας, του Μεγάρου Wix, και του συγκροτήματος της Μονής Λαζαριστών, τα οποία αποτελούν τοπόσημα για την πόλη της Καβάλας.

Είμαστε βέβαιοι ότι αν αυτά ήταν γνωστά στα μέλη του ΚΣΝΜ δεν θα ενέκριναν τη μελέτη αυτή, τουλάχιστον χωρίς αλλαγές.

Ως πολίτες της Καβάλας αγωνιούμε για την αλλοίωση που πρόκειται να υποστούν:

α) το κτήριο-τοπόσημο της «Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών»,

β) το όμορο και σε απόσταση μόλις 70 εκ. παλαιότερο και σημαντικότερο ιστορικά κτήριο της Καβάλας «Μέγαρο Τόκου»

γ) το συνεχόμενο μέτωπο ενός μοναδικού μνημειακού συνόλου κτηρίων και η διαχρονική φυσιογνωμία της εμβληματικής οδού Κύπρου, η οποία είναι άρρηκτα δεμένη με την ιστορία του τόπου μας».